Legenda o zamurowanej dziewczynie

Według podania, gdy budowano lub przebudowywano kamienicę Rynek Starego Miasta 31 (prawdopodobnie w XVI wieku, za czasów rodziny Kazubów), murarz otrzymał od właściciela polecenie, żeby zamurować w murach piękną dziewczynę. W różnych wersjach mówi się o córce właściciela, służącej lub przypadkowej ofierze.

Najczęstsze wersje tłumaczenia 'dlaczego' są trzy. Ofiara budowlana — stary, pogański zabobon, częsty w całej Europie, głoszący, że budynek będzie trwalszy i szczęśliwszy, jeśli 'ofiaruje się' w fundamenty lub mury żywą osobę, zwłaszcza młodą i niewinną. Druga wersja to zemsta lub zazdrość: właściciel miał być zazdrosny o piękną dziewczynę i kazać ją zamurować żywcem. W trzeciej dziewczyna była ukarana za zdradę — w niektórych wariantach miała romans z murarzem.

Legenda jest typowym motywem grozy warszawskiego folkloru, podobnie jak inne historie o zamurowanych ludziach w piwnicach Starego Miasta. Nie ma na nią żadnych historycznych dowodów — to ludowa opowieść, która dodawała tajemniczości starej kamienicy.

Kamienica Pod św. Anną jest jedną z najstarszych na Rynku i ma autentyczne gotyckie elementy, m.in. figurę św. Anny Samotrzeć w niszy. Podczas remontów i odbudowy nie znaleziono żadnych ludzkich szczątków w murach. Dziś to piękna, zabytkowa kamienica z bogatą historią — m.in. w 1937 roku odbyło się tu pierwsze posiedzenie Klubu Demokratycznego.

Święta Anna według tradycji chrześcijańskiej była matką Maryi i babcią Jezusa. Określenie „Anna Samotrzeć” nie jest nazwiskiem ani przydomkiem świętej. Staropolskie słowo „samotrzeć” oznacza „we troje”. W sztuce jest to przedstawienie trzech osób należących do kolejnych pokoleń jednej rodziny: świętej Anny, jej córki Maryi oraz małego Jezusa. Motyw ten symbolizuje macierzyństwo, opiekę oraz więź między pokoleniami.

Podobne legendy o zamurowanych ludziach krążą po wielu starych miastach Europy. To element dawnych przesądów budowlanych, które dziś pozostają jedynie mroczną ciekawostką w opowieściach o dawnym mieście.